Tibbiy ta’rifga ko‘ra, beqarorlik — bu 1 yil davomida, haftasiga 2–3 marta hech qanday himoya vositalarisiz jinsiy aloqa qilinishiga qaramay, homiladorlikka erisha olmaslik holatidir.
Bepushtlikni qanday aniqlash mumkin?
Boshqa muhim kasalliklarga bog‘liq bo‘lmagan beqarorlik holati, hayot sifatini pasaytiradigan yoki zudlik bilan davolashni talab qiladigan belgilarga ega bo‘lmaydi.
Beqarorlikni aniqlashda yosh muhim mezondir:
- 35 yoshgacha bo‘lgan ayollar uchun — 1 yil,
- 35–39 yosh orasida — 6 oy,
- 40 yoshdan keyin — 3 oy kutish kifoya qiladi.
Agar beqarorlikdan shubhalansangiz, albatta ginekolog yoki reproduktiv endokrinologga murojaat qiling.
Zarurat tug‘ilganda ayollar uchun quyidagi usullar qo‘llaniladi: qon tahlillari, gormonal tekshiruvlar, tana haroratini kuzatish, bachadon rengen tasviri (HSG), laparoskopiya va gisteroskopiya.
Erkaklar uchun asosiy tahlil bu spermogramma hisoblanadi. Shuningdek, zarur holatlarda genetik tekshiruv, moyak to‘qimasidan biopsiya orqali patologik baholash ham o‘tkazilishi mumkin.
Yoshning homiladorlikka ta’siri
Shaxsning yoshi beqarorlikka to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladi. Ayolning yoshi oshgan sari homilador bo‘lish ehtimoli kamayadi — bu hammaga ma’lum.
So‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, erkak yoshi ham beqarorlikka ta’sir qiladi, garchi bu ta’sir ayollarnikiga qaraganda kamroq bo‘lsa-da.
Bugungi yondashuv:
- Ayol 30 yoshdan kichik bo‘lsa — 1 yil kutiladi,
- 30 yoshdan katta bo‘lsa — 6 oyda murojaat qilish tavsiya etiladi.
Ayollar tug‘ilganlarida butun umrlari davomida yetiladigan tuxumlar bilan tug‘iladi. Tuxumlar yosh o‘tishi bilan sifat jihatidan yomonlashadi, DNK darajasida muammolar yuzaga keladi.
DNK muammolarining asosiy sabablari quyidagilardir: tabiiy qarish jarayoni, tashqi muhit omillari, tana ichida tuxum sifatiga ta’sir qiluvchi mexanizmlar.
Bu muammoli tuxumlar urug‘lantirilganida, homiladorlik yuqori ehtimol bilan tushish (abort) bilan yakunlanadi. Ayol yoshi ulg‘aygani sayin gormon balansi ham o‘zgaradi va bu homilador bo‘lish ehtimolini yanada kamaytiradi.
Ovary (Tuxumdon) Zaxirasini Baholash: AMH testi
30 yoshdan katta ayollarda birinchi bosqichda tuxumdon zaxirasi baholanadi. Bu baholash uchun:
- FSH testi (hayzning 3-kuni olinadi)
- AMH testi — bu kichik follikullarda ishlab chiqariladigan gormon bo‘lib, tuxum zaxirasining eng yaqin ko‘rsatkichidir.
Yosh o‘tgani sayin follikulyar zaxira kamayadi, bu esa qon tarkibidagi AMH darajasi va USGdagi antral follikullar soni orqali kuzatiladi.
AMH darajasiga ko‘ra tuxumdon zaxirasini baholash:
- < 0.4 ng/ml — Juda past tuxum zaxirasi. IVF tavsiya etilmaydi. Donor tuxum usuli ko‘rib chiqilishi kerak.
- 0.7–1.0 ng/ml — Zaxira normaldan past. IVF bilan darhol harakat qilish tavsiya etiladi.
- 1.0–1.96 ng/ml — O‘rtacha daraja. Juftlikdagi boshqa omillarga qarab qaror qabul qilinadi.
- 1.96–4.2 ng/ml — Normal tuxum zaxirasi. Davolash rejasi boshqa tekshiruv natijalariga qarab tanlanadi.
- > 4.2 ng/ml — Ehtimoliy PCOS belgisi. Davolash vaqtida OHSS xavfi mavjud.
Aging in Men (Erkaklarda qarish)
Erkaklar tuxum hujayralari tugab qolmaydi, chunki ular pubertatdan boshlab umrining oxirigacha sperm ishlab chiqarishni davom ettiradi. Sperm ishlab chiqarish aylanishi taxminan 72 kun davom etadi.
Ammo so‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, erkak yoshi ham tug‘ish qobiliyatini pasaytirishi mumkin.
Erkaklarda beqarorlikka sabab bo‘ladigan yosh bilan bog‘liq omillar:
- Testosteron darajasining kamayishi
- Prostata muammolarining ko‘payishi
- Erektil disfunktsiyalar
- Tashqi muhit omillari
- Jinsiy aloqaning kamayishi
Beqarorlik – bu sizning taqdiringiz emas!
IVF (sun’iy urug‘lantirish) davolashlariga qaramay homilador bo‘la olmagan bemorlar uchun tuxum yoki sperm donorligi orqali yuqori natijalarga erishish mumkin.
Donorlar beqarorlik muammosiga ega bo‘lmagani uchun ularning tuxum va sperm sifati yuqori bo‘ladi. Donorlik terapiyasi orqali 60–70% homiladorlik ehtimoli mavjud.
