Shimoliy Kiprda EKO (Ekstrakorporal Urug‘lantirish)
Ekstrakorporal Urug‘lantirish (EKO) — bu bepushtlikni davolash usuli bo‘lib, urug‘lantirish tuxum hujayraning spermatozoid bilan laboratoriya sharoitida, organizm tashqarisida amalga oshiriladi. Hosil bo‘lgan embrionlar keyinchalik ayolning — bo‘lajak onaning yoki surrogat onaning — bachadoniga ko‘chiriladi.
Bu usul dastlab 1970-yillarning boshlarida bachadon naylari yopiq bo‘lgan ayollar uchun ishlab chiqilgan. U butun dunyoga 1978 yilda birinchi “probirkadagi bola” — Luiz Braun tug‘ilgach mashhur bo‘ldi.
EKO reproduktiv tibbiyotda birinchi samarali texnologiya bo‘lgani sababli, u hozirgacha eng mashhur va talab yuqori bo‘lgan bepushtlikni davolash usuli hisoblanadi.
ICSI (Spermatozoidning Tuxumga Mikrourug‘lantiruvchi Inyeksiyasi)
ICSI mikronyeksiyasi — bu usulda oldindan tanlangan sog‘lom spermatozoid mikroskop ostida maxsus mikrojarrohlik asboblari yordamida tuxum hujayraga “qo‘lda” yuboriladi. Bugungi kunda Shimoliy Kiprda EKO davolashda eng ko‘p qo‘llaniladigan usullardan biri hisoblanadi. Ushbu mikroinyeksiya bizning markazimizda barcha yoshdagi bemorlar uchun qo‘llaniladi.
Yordamchi Hatch (Assisted Hatching)
Inson embrioni rivojlanishining ilk bosqichlarida shaffof glikoproteinli qobiq — zona pellucida bilan o‘ralgan bo‘ladi. Yordamchi hatch — bu embrion qobig‘ining laboratoriyada sun’iy ravishda yoriq qilinishi bo‘lib, bu holat embrionning bachadonga yopishishi va homiladorlikning muvaffaqiyatli rivojlanish ehtimolini oshiradi. Bu usul mexanik, kimyoviy yoki lazer yordamida bajariladi. Bizning markazimizda kerakli bemorlar uchun bu usul qo‘llaniladi va qo‘shimcha to‘lov talab etilmaydi.
Blastotsista Ko‘chirilishi Nima?
Embrion rivojlanishining 5-6 kunida blastotsista shakllanadi — bu hujayralar to‘plami bo‘lib, u ichida suyuqlik bilan to‘lgan bo‘ladi. Ana shunday blastotsistani bachadon bo‘shlig‘iga ko‘chirish “blastotsista transferi” deb ataladi.
Urug‘lantirishdan so‘ng, embrion laboratoriyada rivojlanadi va uning sifati embrionolog tomonidan nazorat qilinadi. 5 kun davomida faqat eng sifatli embrionlar tanlab olinadi. Sifatli blastotsista transferi homiladorlik ehtimolini sezilarli darajada oshiradi. Biroq, bu usul har doim ham barcha bemorlarga to‘g‘ri kelavermaydi. Embrionlar soni yetarli bo‘lmasa, 5 kun kutish xavfli bo‘lishi mumkin. Agar embrionlar soni yetarli bo‘lsa, sog‘lomlarini tanlash uchun bu usul eng ishonchli hisoblanadi.
EKO Davolash Jarayonining Bosqichlari
EKO maqsadi — tuxum hujayralarining maksimal darajada ishlab chiqarilishini ta’minlash uchun tuxumdonlarni stimulyatsiya qilishdir.
Davolash boshlanishida ayol bemorga tuxumdon stimulyatsiyasi oldidan dori-darmonlar va EKO protokoli beriladi. Har 3-4 kunda UZI va qon tahlillari bilan doimiy nazorat olib boriladi. Gormonal terapiyadan so‘ng follikulalar o‘sadi va analiz natijalariga ko‘ra tuxum yig‘ish kuni belgilanadi. Tuxum yig‘ish umumiy narkoz ostida, UZI ko‘magida 6 soat och qoringa amalga oshiriladi va odatda ertalab bajariladi.
Tuxumlar laboratoriyaga o‘tkaziladi va mikroskop ostida sifati tekshiriladi. Yetilgan tuxumlar ICSI jarayoni uchun tanlanadi. Erkakdan olingan sperma laboratoriyada tayyorlanadi va tozalangan tuxumlar joylashgan maxsus muhitga qo‘shiladi. Har bir spermatozoid mikro pipetka yordamida tuxumga kiritiladi. Urug‘lantirish optimal sharoitlarda amalga oshiriladi.
3 yoki 5-kuni eng kuchli va rivojlanish ehtimoli yuqori bo‘lgan embrionlar tanlanadi va ayolning bachadoniga ko‘chiriladi.
Embrion ko‘chirilishi ginekologik holatda amalga oshiriladi. Vaginaga spkulyum o‘rnatiladi va sterillangan eritmalar bilan tozalanadi. Shundan so‘ng bachadon bo‘yni maxsus suyuqlik bilan tozalanadi. Tayyor embrionlar yupqa kateter orqali olib kelingan bo‘lib, UZI nazorati ostida ayolga ko‘chiriladi. Bu jarayon og‘riqsiz va narkoz talab qilmaydi.
Embrion ko‘chirilishidan so‘ng, endometriyni qo‘llab-quvvatlash uchun ayolga gormonal dori vositalari — inyektsiyalar, kremlar yoki shamlar belgilanadi. Bu bosqich lütein fazani qo‘llab-quvvatlash deb ataladi va homiladorlik bo‘lsa 10-haftagacha davom etadi. Agar natija salbiy bo‘lsa va hayz qonashi boshlansa, dori-darmonlar to‘xtatiladi.
Embrion transferidan 12 kun o‘tib, ayol test qiladi va natijani bizning markazga xabar qiladi.
