Umumiy

Beqarorlik — hech kim xohlamaydigan holatdir. Afsuski, turmush qurgan juftliklarning 15–20 foizi bu muammo bilan duch kelmoqda. Turkiya singari oilaviy hayot va farzand muhim bo‘lgan mamlakatlarda befarzandlik shaxsga kuchli psixologik bosim qiladi. Bu bosim ko‘pincha oila kattalari, atrof-muhit, urf-odatlar, jamiyatdan kelib chiqadi va ba’zida bu holat haqiqiy tushkunlikka aylanishi mumkin.

So‘nggi 15–20 yil ichida bepushtlikni davolashda katta yutuqlarga erishildi. Sun’iy urug’lantirish (IVF) va unga tegishli texnologiyalar umidsiz juftliklar uchun katta imkoniyatlar yaratdi. Biroq, bu davolash usullari moddiy tomondan qimmat bo‘lib qolmoqda.

Har qanday bepushtlik davosi — klassik yoki sun’iy urug’lantirish usullarida — juftliklarga turli bosqichlarda ruhiy bosimlar olib keladi: kuchli stress, xavotir, taranglik, qo‘rquv, uyqusizlik, ichki siqilish va depressiya. Juftliklar bu muammoni avval boshqalaridan yashirishga urinadilar. Yashira olmaganlarida esa davolash izlashadi. Davolash jarayonida ular kundalik hayotdan uzoqlashadi. Er-xotin hayotdan chekinadi. Atrofda ko‘rilgan har bir bola qayg‘u va iztirobga sabab bo‘ladi. Farzand ko‘rmaslik o‘zlarini aybdor his qilishlariga olib keladi.

Bu hislar har bir juftlikda ko‘rinmasligi mumkin, ammo ba’zilarida turli darajada namoyon bo‘ladi. Shuning uchun davolovchi shifokor bu holatni oldindan his qilishi va imkon qadar tezroq juftlik va oilasi bilan suhbatlashishi kerak. Bu holatni butunlay yo‘q qiluvchi mo‘jizaviy dori yo‘q. Ammo muammolarni bo‘lishish yengillik keltiradi va davolash jarayonidagi ruhiy yukni engillashtiradi. Shifokor kerak bo‘lsa nafaqat juftlikka, balki ularning oila a’zolariga ham ruhiy yordam ko‘rsatishi mumkin.

Ba’zi hollarda davolash qisqa davom etadi yoki birinchi urinishda homiladorlik yuz beradi. Biroq uzoq muddatli davolashdan so‘ng ham natijaga erishilmasa, muammolar kuchayadi va bu yerda shifokorga katta mas’uliyat tushadi.

Odamlar hatto jiddiy muammolarni ham bardosh bera oladi — agar ular bu muammolarni bo‘lisha olsa. Muammolar bilan kurashish va yechim topishdagi eng muhim kuch — bu umid.

Sun’iy urug’lantirish psixologiyasi

Nikoh — hayotni bo‘lishish va achchiq-shirin yo‘lda birga yurishdir. Ammo bu yo‘lning ortida yana bir maqsad bor — insoniyat naslini davom ettirish, kuchli avlodlar yetishtirish. Nikohda erkak va ayol endi shaxs sifatida emas, oila bo‘lish mas’uliyatini oladi. Jamiyat esa ularga yana bir vazifani yuklaydi — onalik va otalik.

Afsuski, men farzandli bo‘la olmayman

Turmush qurgan juftlik bir kuni farzand ko‘rishni xohlasa-yu, bu bo‘lmasa, odatda shifokorga murojaat qilish bilan bu holat yuzaga chiqadi. Farzand ko‘rmaslikni bilish har kim uchun silkituvchi holatdir. Tadqiqotlarga ko‘ra, juftliklarning 20–30 foizida hech qanday sababsiz bepushtlik mavjud. Ya’ni erkakda ham, ayolda ham hech qanday aniq muammo yo‘q, lekin homiladorlik ro‘y bermaydi. Bunday holat juftliklarga chuqur psixologik zarar yetkazishi mumkin.

Birinchi navbatda muammo inkor qilinadi.
Boshqa shifokorlarga murojaat qilinadi.
Qo‘shnilar va yaqinlar fikri inobatga olinadi.
Ko‘pincha muammo faqat ayol bilan bog‘lanadi.
Noto‘g‘ri va to‘ldirilgan ma’lumotlar asosida harakat qilinadi.
Afsuski, ba’zida juftlik ajraladi.

Ammo bugungi tibbiyot imkoniyatlari bilan deyarli har kim farzandli bo‘lishi mumkin. Biroq bu sabr, mehnat va umid talab qiladi.

Ayol uchun IVF jarayoni

Farzand tug‘ilishi bilan bog‘liq barcha bosqichlarda mas’uliyat ayol zimmasidadir — urug‘lanish, homiladorlik, tibbiy nazorat, sog‘liq muammolari… Sun’iy urug’lantirishda ham asosiy yuk ayolda bo‘ladi. Erkak faqat urug‘ beradi, qolgan hamma jarayon ayol organizmida amalga oshiriladi. Bu yerda psixologik stressni ham inobatga olish lozim. “Nega hali farzandingiz yo‘q?” degan savollar ayolni ruhiy jihatdan siqadi. Demak, ayol nafaqat jismoniy, balki ruhiy jihatdan ham kurashishi kerak.

IVF jarayoni davomida ayol quyidagi holatlarni boshdan kechirishi mumkin:
– Stress
– G‘azab va xavotir
– Depressiya
– Umidsizlik
– Yig‘lash istagi
– Qo‘rquv
– Aybdorlik tuyg‘usi

IVF jarayonida erkakning roli

Farzand ko‘rish muammosi bir tomonlama bo‘lishi mumkin, ammo bu jarayon ikki kishilikdir. Ayniqsa erkak: “Bu faqat sening muammoing” deyish huquqiga ega emas. Nikoh — ikki kishilik ittifoq bo‘lsa, farzandli bo‘lish va uni tarbiyalash ham ikki kishining mas’uliyatidir.

Erkakning IVF jarayonidagi munosabati, ko‘rsatayotgan yoki ko‘rsatmayotgan yordami natijaga bevosita ta’sir qiladi. Ba’zida barcha tibbiy ishlar bajariladi, lekin baribir homiladorlik yuz bermaydi. Bu yerda ruhiy holat hal qiluvchi omilga aylanadi.

Erkak quyidagilarda rafiqasini qo‘llab-quvvatlashi kerak:
– Davolanishga qaror qilishda
– Davolanish jarayonida
– Psixologik yordam kerak bo‘lishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarda
– Nazorat va kuzatuv bosqichlarida
– Ijtimoiy muhit bilan muammoni bo‘lishishda
– Muammoning ijobiy va salbiy jihatlarini muhokama qilishda
– Ushbu jarayon vaqt va kuch talab qilishini anglab, har qanday holatda rafiqasini qo‘llab-quvvatlashda

Tavsiyalar

Avvalo, quyidagilarni bilish lozim:
– Bu bir jarayondir.
– Bu mehnat va umid masalasidir.
– Moliyaviy yuklama katta.
– Yuqori ruhiy ko‘tarinkilik talab qilinadi.
– Hech kim aybdor emas.
– Atrofdagi odamlar hamma narsani bilishi shart emas.
– Ba’zi narsalarni vaqtga topshirish kerak.
– Farzandli bo‘lmaslik — dunyoning oxiri emas.

Bu yerda eng muhim jihatni unutmaslik kerak: ha, farzand oilani oila qiladi, lekin farzand bo‘lmasa ham bu hayot tugadi degani emas. Bu nuqtaga kelib qolish nikoh uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Farzandsiz ham baxtli hayot kechirayotgan juftliklar juda ko‘p. Ruhiy qo‘llab-quvvatlash, voqealarga o‘z holicha kechishiga imkon berish IVF davolash jarayonining muhim qismlaridan biridir.

IVF yo‘lida sabr, ehtiyotkorlik, umid va eng muhimi, ko‘p muhabbat bilan birga har qanday holatda bir-birni qo‘llab-quvvatlash tavsiya etiladi.